29 april 2019
Bij onterechte overtreding kan last onder dwangsom achteraf tóch nog worden aangevochten

Inleiding
Bij een overtreding van een bedrijf, kan de overheid, zoals de gemeente, een zogenoemde last onder dwangsom opleggen. Als een bedrijf daar vervolgens geen bezwaar tegen maakt, wordt deze last zogezegd “onherroepelijk”. Dit houdt in dat deze last vaststaat en het uitgangspunt is dat deze niet meer kan worden aangevochten. Ook niet bij de rechter.

De overheid kon daarna met een zogenoemde invorderingsbeschikking of kostenverhaalsbeschikking, overgaan tot het invorderen van de dwangsom of het kostenverhaal bij bestuursdwang. Als bedrijf was je dan gehouden te betalen en kon je niet meer opkomen tegen de last onder dwangsom.

Recentelijk heeft de hoogste bestuursrechter, de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: “Afdeling“), de deur op een kier gezet als het aankomt op deze strenge gang van zaken. Dit schept mogelijkheden voor uw bedrijf wanneer een last onder dwangsom is opgelegd.

Formele rechtskracht
Het uitgangspunt is de “formele rechtskracht”. Dit houdt in dat een besluit onherroepelijk is geworden wanneer geen bezwaar of beroep meer openstaat tegen dit besluit. Vanaf dat moment kan niet meer ter discussie worden gesteld of het besluit rechtsgeldig of rechtmatig is. Het gevolg hiervan is dat een overheid kan gaan invorderen ook als eigenlijk de last onder dwangsom onrechtmatig is.

Daarom kan een bedrijf niet meer succesvol opkomen tegen een invorderingbeschikking of kostenverhaalsbeschikking in het algemeen, wanneer het bedrijf zijn redenen al eerder tegen de last onder dwangsom of last onder bestuursdwang naar voren had kunnen brengen.

Uitzondering
In uitzonderlijke situaties kan het echter overduidelijk zijn dat de opgelegde dwangsom of het kostenverhaal onterecht is. De Afdeling heeft dit nu erkend.Een uitzonderlijk geval kan bijvoorbeeld worden aangenomen indien evident is dat er geen overtreding is gepleegd en/of de betrokkene geen overtreder is. In dat geval mag achteraf tóch wel nog gronden worden aangevoerd die de betrokkene eigenlijk eerder tegen de last onder dwangsom kon worden aangevoerd.

Betekenis voor de praktijk
In de praktijk kan uw bedrijf dus nog wel kans hebben om onder de dwangsom uit te komen, ook als u te laat bent met het maken van bezwaar tegen de last. Voor u betekent deze  ontwikkeling dat bij een onherroepelijk besluit, het boek niet per definitie dicht is. Wij gaan graag hierover met u in gesprek.

Contactinformatie
Werner Altenaar, advocaat sectie Vastgoed & Overheid
altenaar@marxman.nl / telefoonnummer; 033 – 450 8000

Jasminke Meester, juridisch medewerker sectie Vastgoed & Overheid
meester@marxman.nl / telefoonnummer; 033 – 450 8000