6 augustus 2019
Beroep op het vertrouwensbeginsel: nu wel kans van slagen?

Inleiding
Een ambtenaar die zegt dat u geen vergunning nodig heeft, een toezichthouder die zegt dat de gemeente niet zal handhaven; dergelijke uitlatingen worden regelmatig namens overheden gedaan. Maar mag je als bedrijf of burger gerechtvaardigd vertrouwen op deze uitlatingen of mag de overheid daarop terugkomen?

In een baanbrekende uitspraak van de hoogste bestuursrechter, de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: “ Afdeling“) is een nieuwe lijn ingezet met stappen die u meer kansen biedt dan voorheen.

>>>Klik hier

Feiten zaak
Aanleiding voor de uitspraak is een handhavingszaak van de gemeente Amsterdam (hierna: “Gemeente“). Betrokkene is eigenaresse van een huis met een dakterras en dakopbouw en moet deze van de Gemeente – op straffe van een dwangsom – van haar huis verwijderen, omdat zij daarvoor geen omgevingsvergunning had.

Betrokkene beroept zich op het standpunt dat zij er gerechtvaardigd op mocht vertrouwen dat de Gemeente niet zou handhaven. Het dakterras met dakopbouw was ruim 25 jaar geleden aangelegd en de bouwinspecteur en andere ambtenaren hadden meerdere malen toegezegd dat de Gemeente niet zou handhaven.

Stappenplan vertrouwensbeginsel
De Afdeling gebruikt (voortaan) drie stappen om te beoordelen of er vertrouwen is gewekt door de overheid:

  • Stap 1: de gedraging en/of uiting moet een toezegging zijn die de burger/het bedrijf als zodanig mocht opvatten;
  • Stap 2: de gedraging en/of uiting moet gedaan zijn door een overheidsfunctionaris waarvan de burger/het bedrijf redelijkerwijs mocht aannemen dat die de opvattingen van het bevoegde overheidsorgaan weergaf; en
  • Stap 3: een afweging moet worden gemaakt tussen de belangen van de persoon/het bedrijf aan wie de toezegging is gedaan, de belangen van derden en de belangen van de samenleving.

Oordeel van de Afdeling
Het beroep van betrokkene op het vertrouwensbeginsel slaagt. De Afdeling oordeelt dat sprake is van een toezegging dat niet handhavend zou worden opgetreden. De Afdeling oordeelt dat de Gemeente daarom “in redelijkheid van handhaving had moeten afzien”. Daarom wordt betrokkene in het gelijk gesteld en verbeurt zij geen dwangsommen.

Betekenis voor de praktijk
Waar een beroep op het vertrouwensbeginsel eerder weinig kans van slagen had, biedt het nieuwe stappenplan in de praktijk meer mogelijkheden voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel. Zijn er aan u toezeggingen gedaan door de overheid en heeft de overheid zich hier niet aangehouden? Wij gaan graag met u in gesprek over uw mogelijkheden.

Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, 29 mei 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:1694)

Contactinformatie
Werner Altenaar, advocaat sectie Vastgoed & Overheid
E-mail: altenaar@marxman.nl / Telefoonnummer; 033 – 450 8000

Amber Nieuwkamp, juridisch medewerker sectie Vastgoed & Overheid
E-mail: nieuwkamp@marxman.nl / Telefoonnummer; 033 – 450 8000